Inti Raymi

Inti Raymi (Quechua voor Zonnefeest)
Vandaag (7/04) zijn we op bezoek geweest in de mijn Inti Raymi,

op twee uur rijden ten noorden van Oruro. We zijn vriendelijk
ontvangen, ze boden ons zelfs een lunch aan, maar door

tijdsgebrek hebben we die helaas moeten weigeren.

We kregen een fluo-vestje met 'Visita' (bezoek) op, een groene

helm en een veiligheidsbril nog in de verpakking. We moesten de

veiligheidsvoorschriften lezen en ondertekenen, en een

aanwezigheidslijst, met je naam, bedrijf, land van afkomst

en paspoortnummer. Ze drukten ons op het hart dat ze blij

waren met ons bezoek, want dat ze absoluut een transparant

beleid voeren. Ik was afgevaardigde, samen met de

Canadees Mark Hathaway, van de Presbiteriaanse Kerk,

de rest waren 'collega's' van CEPA. Ze vroegen me naar

de reden van mijn bezoek, wat mij verontrustte ivm de

mijn, welke vragen ik erover had, zodat ze al mijn twijfels

konden weerleggen, vol lof over hun bedrijf, maar wat

had ik anders verwacht. Ik zei dat ik enkel uit

nieuwsgierigheid meegekomen was, dat er niets meer

achter te zoeken was, maar ze bleven argwanend.

Ze spotten er zelfs een beetje mee, alsof er wel een andere

dieper gewortelde reden moest zijn.

Nieuwsgierigheid vond ik al goed om te beginnen.

Misschien komen er nog bezoeken, en tegen dan zal ik

hopelijk al wat onderzoeksresultaten onder ogen

hebben gekregen van de UGent, die al dan niet op

vervuiling in de directe omgeving wijzen. Omdat men hier

percies nog niet van sanering van de bedrijfsterreinen heeft

gehoord, kunnen er nog ernstige gevolgen optreden

voor de omgeving. De mijn denkt te sluiten begin 2010,

er zou nog ontginning voorzien zijn tot november 2009.

Dan zijn ze nog wettelijk gebonden aan een

'nazorg' van het terrein van 3 jaar. Ondanks het feit dat ze

schermen met het zich aan de internationale en Boliviaanse

milieuwetgeving, regels en normen houden, komen er

nog geregeld klachten binnen van de omliggende

gemeenschappen/dorpen ivm ganado (koeien, schapen,...) die

sterven nadat ze van 'vervuild' water gedronken hebben.

Het bedrijfsterrein is enorm groot, er zijn bv verkeerslichten,

een ziekenhuis zelfs, en een gids-eenheid, die in de loop

van ons bezoek ogenschijnlijk vertienvoudigd was.

Eerst moesten we met onze mini-bus waarop een

rode wimpel was gemonteerd een jeep volgen, tegen het

einde toe werden wij op onze beurt gevolgd door nog

5 of 6 andere voertuigen van het bedrijf.

Inti Raymi is een open mijn, geen claustrofobische gangen

naar een helse diepte in de berg, zoals in Potosí, maar een

berg waarvan ze een kant zijn beginnen afgraven. We zijn

meegetroond naar het nieuwe meer Lago Kori Kollo, naar

de meer dan 400 vierkante km desmontes

(uitgespreide afval) en naar een stuk dat nog moest

opdrogen/verdampen zodat ze er beschermlagen over

konden leggen. In dat stuk waren al rietplanten aan het

groeien, dus ik weet niet hoe vervuild dat zou kunnen
zijn, en hoe resistent de planten zijn aan blauwzuur...

Uiteindelijk zijn we naar de plataforma gegaan, terug

aan het begin van onze rondrit.

Inti Raymi (Newmont Mining) is sinds 1985 actief in Bolivia.

Eerst moest het dorpje La Holla wijken voor de goud- en

zilvermijn, de ruines van adobe staan er nog, maar de

inwoners zijn verplaatst naar bakstenen huizen enkele

kilometers verder. Ze genieten nu van elektriciteit,

dankzij het mijnbouwbedrijf, net als bijna alle

gemeenschappen in de buurt van de huidige mijn.

Daarna zijn ze begonnen aan het exploiteren van de
Kori Kollo (berg van goud in Quechua) en nog later in Kori Chaca.
Ze zijn als volgt te werk gegaan: Eerst hebben ze een put

gegraven, el Tago de Kori Kollo. Daar hebben ze nu een meer

van gemaakt. De onderste laag is zout water, grondwater,

en de bovenste 25m is zoet water, uit het riviertje Desaguadero.

Omdat het nog een 'nieuw' meer is, is er nog geen leven in te

bespeuren, hoewel ik van de Unidad de Medio Ambiente

(natuur-unit) heb vernomen dat ze er enkele jaren
geleden prat op gingen dat ze er forel in zouden zetten, maar bij dit

bezoek was er plots geen sprake meer van. Of dat leven er dus ooit

zal komen, zal de toekomst uitwijzen. Het mijnafval en de

chemicaliën die ze gebruikt hebben bij de ontginning van

het zilver en goud, kunnen ernstige schade toegebracht hebben,

maar er is geen raming gemaakt van de gevolgen op lange termijn.

Omdat er veel klachten zijn gekomen uit de omliggende dorpen,

heeft het bedrijf een milieu-audit aangevraagd, om te bewijzen

dat ze niet vervuilend te werk gaan,

en dat ze niet veel van het schaarse omgevingswater gebruiken.

De milieu-audit is begonnen in 2003, maar resultaten zijn nog

steeds niet bekend. Er zijn enkele problemen geweest met het

aanduiden van een bedrijf, want het moet internationaal

gerenommeerd zijn, moet onpartijdig zijn (het eerste audit-

bureau is buiten gesmeten nadat men heeft kunnen aantonen

dat het niet neutraal was), en zo is er vertraging opgelopen.

Ondertussen blijven de klachten binnenstromen.
Nadat de put (tago) helemaal ge-exploiteerd was, zijn ze aan de

berg ernaast begonnen. Ze hebben een dikke plastiek laag van

poly-ethileen gelegd naast de berg, en zijn daar ertsen beginnen

ophopen, een 'plataforma', platform hebben ze gemaakt. Op dat

platform leggen ze lagen kalk en dat besproeien ze met blauwzuur

(cianuro) en spoelen het daarna af met vers gezuiverd/steriel

water. Het goud en zilver komt daardoor vrij van de erts, spoelt

met het water mee naar beneden en wordt gekoppeld aan

carbon activo (actieve koolstof?). Die stof wordt op zijn beurt

behandeld en het goud en zilver komen vrij.

Eens het blauwzuur verbruikt is, wordt het in een open recipient

opgevangen, het is restafval, want kan niet meer van dienst zijn,

het kan niet meer gerecycleerd worden. Omdat het allemaal in

open lucht is, en door de grote hoogte en de blakke zon, verdampt

er veel afvalwater. Hoewel het een gesloten circuit is, zeggen de

ingenieurs, hebben ze toch telkens nieuw water nodig, zo'n 200

kubieke m per maand. Wat doen ze met de ertsrotsen die te

weinig edelmetaal bevatten en dus economisch niet interessant

zijn (desmonte)? Die spreiden ze uit in de omgeving. Ze leggen

wederom een plastiek, maken een laag van een meter dikke

rotsblokken, dan een laag ertsafval, wat veel sulfuras (?) bevat,

en dan een laag van 30 cm grond, die ze daarvoor hebben

afgegraven om de laag op te leggen. Daarop hebben ze plantjes

aangeplant, maar geen inheemse, want de zaden daarvan waren

nog niet te krijgen aan het begin van het project van rehabilitatie

en revegetatie om erosie van de aarde en acide water te

vermijden/ afval-dumpproject in 1995. Daarom hebben ze

maar Argentijnse plantjes gebruikt. Door de wind is er

ondertussen al een aantal plaatselijke soorten zaden verspreid

en zijn er stilaan plantjes gegroeid. Tegenwoordig, op de nieuwere

stukken afval (desmontadura), kunnen ze al Boliviaanse plantjes

zetten. Ik vroeg hoeveel verschillende soorten planten er

ongeveer groeiden, waarop ze ons meenamen naar een

afgebakend stukje met naambordjes, waarop ze zeer fier waren.

Ze waren ons gezelschap van 11 (8 van Cepa, 2 vd

Presbiteriaanse Kerk en 1 chauffeur) de hele tijd, gedurende

het hele bezoek, aan het fotograferen en filmen.

Op de duur voelde ik mij echt omringd door paparazzi.

In het levend herbarium kreeg ik plots twee van de zeldzame

gele bloemetjes die er groeiden in mijn handen geduwd. Opeens

wilden enkele ingenieurs met mij op de foto. 'Ik wil op de foto

met de illustere zuster'. Ze vroegen me mijn e-mailadres om

de foto's op te sturen. Ben eens benieuwd (ondertussen heb ik

de foto reeds ge-upload, rechtsbovenaan). Toen we door gingen

kreeg ik natuurlijk twee kussen van de ingenieurs en kreeg
ieder een heel pak informatie mee, een kalender met

gefotoshopte foto's, verschillende krantjes met alle goede

doelen die ze hebben gefinancierd, uitleg over hoe ze werken

aan het natuurbehoud en -beheer, wat ze doen voor de

ontwikkeling van Oruro, enz. En dan moet je weten dat de
mijn oorspronkelijk gefinancierd is met geld van de Wereldbank.

Op de weg terug waren ze natuurlijk aan het grappen dat ik in

een van de volgende krantjes zal staan als 'het illustere curieuze

bezoek, met de goedkeuring van God'.